انتقاد

جراحی روح

 

انتقاد، جراحی روح -بخش اول

حتماً برای شما هم پیش‌آمده که مورد انتقاد قرارگرفته‌اید. همه ما از دیگران انتقاداتی نسبت به خودمان را شنیده‌ایم.

احساس شما در زمان انتقاد چگونه بود؟ قطعاً احساس خوبی نداشتید.

همه انسان‌ها در مقابل انتقاد حس خوبی ندارند.

بنابراین انتقاد ازجمله مواردی است که باید به شیوه‌ای مطرح شود که حس بد در دیگری ایجاد نکند.

انسان به‌طور ذاتی و طبیعی موجودی کاملاً حسی است.

همه انسان‌ها دوست دارند ازنظر دیگران مهم و مورد تأیید و توجه باشند. انتقاد کردن مانند جراحی کردن روح است.

در جراحی شما با چاقوی جراحی انتقاد،  به جان طرف مقابل افتاده‌اید و در حال آسیب رساندن به روحش هستید.

انسان‌ها زمانی خود را به عمل و چاقوی جراحی می‌سپارند که در مقابل آن به چیز باارزش‌تری برسند. چه چیز باارزش‌تر از زندگی وجود دارد؟

بنابراین یقین بدانید حتی کسانی هم که ادعای انتقادپذیری دارند، اگر به شیوه صحیح مورد انتقاد قرار نگیرند، انتقاد شمارا پذیرا نخواهند بود. شاید به این دلیل که ادراک اشتباهی نسبت به انتقادپذیری وجود دارد.

انتقادپذیری چه چیز نیست؟

برخی افراد وقتی صحبت از انتقادپذیری می‌شود گمان می‌کنند که باید هرکسی هر حرفی زد بپذیرند.

به عقیده عده‌ای دیگر انتقادپذیری معنای توسری‌خور بودن است.

بنابراین لازم است این مسئله روشن شود که انتقادپذیری چه چیزی نیست!

انتقادپذیری به معنای دوست داشتن انتقاد نیست. اگر کسی هم ادعا کند، از انتقاد شنیدن خوشحال می‌شود بی‌شک خواهیم گفت: دروغ می‌گوید.

هیچ انسانی دوست ندارد انتقاد بشنود.

بعضی افراد هم که از انتقاد خوشحالند به دلیل نتیجه‌ای است که انتقاد برایشان دارد.

همان‌طور که هیچ‌کس دوست ندارد زیر تیغ جراحی برود. این نتیجه جراحی است که باعث می‌شود فرد عمل جراحی را بپذیرد.

انتقادپذیری به این معنی نیست که هرکسی هر چیزی دلش خواست، به ما بگوید.

بنابراین انتقادپذیری به معنی این نیست که هرکس توهین کرد، لبخند بزنیم وازاو تشکر کنیم!

اتفاقاً برخوردهای قاطعانه و محترمانه یکی از مهم‌ترین بخش‌ها در انتقادپذیری است.

باید یاد بگیریم در چه شرایطی قاطعانه و محترمانه به انتقاد پاسخ دهیم.

بنابراین انتقادپذیری، توسری‌خوری نیست.

انتقاد چیست؟

انتقاد سخنی است که به‌منظور اصلاح چیزی، رفتاری یا عملکردی مطرح‌شده است. به بیان خودمانی زمانی است که فرد با تیغ به جان ما افتاده است. درست یا غلط سعی می‌کند چیزی را در ما تغییر دهد و به شکل مطلوب خود دربیاورد.

مثلاً پدر و مادری که می‌خواهند فرزندشان مطابق نظر آن‌ها لباس بپوشد.

خانمی که دوست دارد همسرش در مهمانی مطابق مطلوب خودش رفتار کند.

حال ممکن است که این انتقاد اصلاً وارد نباشد، یا درست مطرح نشده باشد. در بهترین حالت انتقاد به‌جا، به بهترین صورت و زیباترین بیان طرح شود. در بدترین حالت انتقادی باشد که وارد نبوده و البته درست هم بیان‌شده باشد.

در انتقادپذیری سه کار مهم مدنظر ماست که انجام دهیم:

  1. از انتقادها نرنجیم و کمترین آسیب را ببینیم.
  2. بهترین جواب را به شخص انتقادکننده بدهیم.
  3. از انتقادها برای رشد و موفقیت خود استفاده کنیم.

 

چه زمان‌هایی انتقاد ممنوع است؟

ازآنجایی‌که انتقاد را به جراحی تشبیه کردیم، باید این را نیز بدانیم که همیشه نیاز به جراحی برای درمان نداریم.

جراحی زمانی مناسب است که ضرورت داشته باشد. بنابراین همه‌جا لازم نیست انتقاد کنیم. زیرا انتقاد هم مانند جراحی باید آخرین راه‌حل ممکن در نظر گرفته شود.

اگر به این نکته توجه کنیم که هدف، تغییر و اصلاح است نه انتقاد، دربسیاری از مواقع به‌جای انتقاد کارهای دیگری انجام می‌دهیم. در زیر به آن‌ها می‌پردازیم.

سؤال پرسیدن

یکی از بهترین روش‌ها برای جلوگیری از انتقاد، سؤال پرسیدن است.

به‌عنوان‌مثال همسر شما بدون اطلاع شما دیر به منزل آمده است و می‌خواهید به او انتقاد کنید.

روشی که همه آن را بلدند ولی فایده‌ای ندارد، این است که بگوییم:

  • تو چرا دیر آمدی؟ چرا خبر ندادی؟

که در پاسخ به این مدل انتقاد معمولاً افراد شروع به توجیه می‌کنند. بنابراین به بجای اینکه انتقاد باعث تغییر رفتار شود، باعث شرمندگی و یا عصبانیت شخص شود. که هردو این دو حالت باعث مخدوش شدن رابطه خواهد شد.

اگر هدفمان رساندن پیام باشد و درعین‌حال فرد کمتر تحت‌فشار قرار بگیرد می‌توانیم بگوییم:

 

خواهید دید که در حالت دوم فرد تحت‌فشار زیادی قرار نمی‌گیرد و خیلی ساده می‌گوید:

بله عزیزم، ببخشید که نتوانستم اطلاع بدم.

البته به این نکته هم توجه کنید که لحن شما در زمان بیان خیلی مهم است.

ممکن است شما سؤال بپرسید اما سؤال شما لحن کنایه‌آمیزی داشته باشد، که در این صورت نیز نتیجه خوبی نخواهید گرفت.

زمانی که کار ارزش جراحی ندارد.

انتقاد به هر شکل مطرح شود، چه بخواهیم، چه نخواهیم باعث ناراحتی شخص از ما خواهد شد.

بنابراین زمانی که مسئله در حد یک سرماخوردگی است، نیاز به جراحی نیست. گاهی لازم است از روش‌های دیگر استفاده کنیم.

گاهی لازم است اجازه دهیم تا طول دوره درمان طی شود تا بیماری از بین برود. اگر کاری یک‌بار تکرار شده است و معلوم است دیگر تکرار نمی‌شود. آیا لازم است با انتقاد همسرم را ناراحت کنم؟

بنابراین اگر دیدیم انتقادمان موضوعی است که ارزش زیادی ندارد. احتمال تکرار آن بسیارکم است، اصلاً نیازی به خرج کردن کوپن انتقاد نداریم.

  1. وقتی با جراحی (انتقاد) چیزی عوض نمی‌شود.

یکی از زمان‌هایی که انتقاد ممنوع است، زمانی است که با جراحی چیزی عوض نمی‌شود! فرض کنید فردی که نیاز دارد رژیم غذایی خاصی بگیرد تا حالش بهتر شود. در صورت گرفتن این رژیم جراحی برایش مفید خواهد بود.

انتقاد هم همین‌طور است. گاهی اوقات مطمئن هستیم با انتقاد چیزی درست نمی‌شود. مثلاً در جمع به یکی از اقوام بگوییم: چقدر چاق شدی؟ مواظب باش!

به نظر شما فرد با شنیدن این جمله تصمیم می‌گیرد رژیم بگیرد؟ یا اینکه ناراحت می‌شود؟

  1. اجازه جراحی نداریم (خودمان مشکل داریم).

یادمان باشد اگر خودمان در مورد موضوعی مشکل داشته باشیم، اجازه انتقاد در آن مورد از دیگران را نداریم.

حتماً شما هم رانندگانی را دیده ایدکه خودشان به طرز فجیعی رانندگی می‌کنند، اما در حال فحش دادن به رانندگان جلویی هستند.

بنابراین قبل از هر انتقادی به این موضوع توجه کنیم که خودمان در این زمینه مشکل نداریم؟

با توجه به طولانی بودن این مقاله آن را در چند بخش برایتان قرار خواهم داد. منتظر ادامه این مقاله باشید. به‌زودی ادامه آن را قرار خواهم داد.

 

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *